HASAN ALİ YÜCEL
17 Aralık
1897'de İstanbul'da doğdu. Eğitim hayatı sırasıyla Mekteb-i
Osmani, Vefa İdadisi, Cağaloğlu
Darülmuallimin-i Aliye (Yüksek Öğretmen Okulu)
okullarında geçer. 19 Aralık 1922 yılında öğretmenliğe başladı.
Bir grup meslektaşıyla Muallimler
Birliği ve Türk Ocağını
kurdu. 1924 yılında Kuleli Askeri Lisesine tayin edilen Yücel, burada edebiyat
öğretmenliği yaptı. Ve hemen arkasından da İstanbul Erkek lisesi’ne felsefe
öğretmeni olarak atandı. 1926'dan itibaren İstanbul Erkek Lisesi'nde felsefe ve
içtimaiyat (Sosyoloji) öğretmenliği ile Galatasaray Lisesi malumat-ı vataniye
öğretmenliği yaptı. 1927'de sona eren öğretmenlik yıllarında, "Felsefe
Elifbası", "Süri ve Tatbikî Mantık",
Hıfzı Tevfik ve Hamamizade İhsan ile birlikte yazdığı "Türk Edebiyatı
Numuneleri" adlı eserlerini yayınladı.
1927 başında, Hasan-Âli, Reşat Şemsettin (Sirer) ile birlikte "Mıntıka
Müfettişleri" unvanıyla İstanbul Maarif Emirliğine verildi. Hasan-Âli,
1929 sonunda İkinci Sınıf Maarif Müfettiş Umumiliğine yükseldi ve Maarif
Emirlikleri kaldırılınca Maarif Vekaleti Teftiş Kurulu Üyesi oldu. 1930'da
Maarif Vekili Cemal Hüsnü (Toray), kendisini
araştırma ve inceleme göreviyle Paris'e gönderdi. 1930'un sonunda, geniş bir
inceleme ve araştırma dosyasıyla Türkiye'ye döndü.
1936'da bu incelemesini "Fransa'da Kültür İşleri" adıyla yayındı.
1931 yılında bazı inceleme ve denetleme yapmak için Atatürk ile birlikte 3 ay
sürecek bir yurt gezisine çıktılar. Söz konusuu
denetleme gezisinden bir yıl sonra, dil devrimim doğru temeller üzerinde
geliştirmek düşüncesiyle, 12 Temmuz 1932'de Türk Dili Tetkik Cemiyeti kuruldu.
Hasan-Âli, Cemiyet’in Etimoloji Kolu Başkanlığına getirildi. 1932 yılında,
Hasan-Âli, batıdaki benzerleri örnek alınarak kurulan, öğretim üyeleri
yurtdışında okumuş kişilerden oluşan Ankara
Gazi Eğitim Enstitüsü'ne müdür olarak atandı.
Hasan-Âli, 1933 yılı sonunda Maarif Vekaleti Orta
Tedrisat Umum Müdürlüğü'ne atandı. Bu dönemde, üniversiteye geçişteki önemi
nedeniyle liselerde reform düşüncesi üzerine yoğunlaştı. 1934'te Cumhuriyet
Halk Partisi'ne dilekçe vererek "Milletvekili adayı olarak
önerilmesi"ni sağlar; İzmir
Milletvekili olarak Meclise girer. 28 Aralık 1938'de, Hasan-Âli
Yücel, 41 yaşında iken, Celal Bayar
kabinesinde Maarif Vekili oldu. Özellikle Cumhurbaşkanı l.İnönü'nün desteğiyle, yakın çalışma ve dost grubunun
katılımıyla büyük bir reform hareketi başlatır ve gerçekleştirir. Hasan-Âli
Yücel, 1945'te, 4-20 Kasım arasında Londra'da toplanan ve 43 ülkenin katıldığı
UNESCO toplantısında ülkemizi temsil eder.
O'nun döneminde, Ankara Fen Fakültesi (1943), İstanbul Teknik Üniversitesi
(1944.) ve Ankara Tıp Fakültesi (1945) kurulur. Dört yıl gibi bir hazırlıktan
sonra, 15 Haziran 1946'da 4936 sayılı Üniversiteler Yasası çıkarılır. Hasan-Âli
Yücel, 5 Ağustos 1946'da 7 yıl ve 7 ay sürdürdüğü Millî Eğitim Bakanlığı görevinden
istifa etti. İstifasından sonra gazetecilik görevinen
dönen Yücel, dönemin etkin gazetelerinden Ulus’ta yazılar yayınlar. 1950
yılında hem Ulus gazetesinden hem de CHP’den
ayrılır.
1950-1960 arası bu son dönemde, Cumhuriyet'te "Köşemden" başlığı
altında yazılar yazar, yurtdışı gezilere çıkar; Kıbrıs ve İngiltere
gezilerinden sonra izlenimlerini, düşüncelerini "Kıbrıs Mektupları"
ve "İngiltere Mektupları" adıyla yayınlar.
Bir süre (1956'dan itibaren) İş
Bankası Yayın İşlerini yönetir, 1960'ta bunu da bırakır. Bu
dönemde sağlığı iyice bozulan Yücel 26 Şubat 1961 sabahı, İstanbul'da misafir
olarak kaldığı Prof.Dr. Tevfik Sağlam'ın evinde
enfarktüs'ten vefat eder.
Şair Can Yücel'in babası, Japonya kıyılarında batan Ertuğrul Fırkateyninin kaptanı Ali Beyin torunudur.